Sáng 31/1/2026, tại Công viên Sáng Tạo (TP.HCM), hai sự kiện đã diễn ra cùng lúc. Trong khi Tổ chức Kỷ lục Guinness Thế giới trao chứng nhận "Xếp chữ VIỆT NAM từ banh hạt giống lớn nhất" cho nhãn hàng OMO với 10.601 viên hạt giống, thì ở sân khấu chính, biên bản ghi nhớ (MOU) chiến lược giữa Unilever và Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm - Bộ Nông nghiệp và Môi trường- cũng chính thức được ký kết. Việc triển khai song song hai hoạt động này gửi đi thông điệp nhất quán: Các hoạt động truyền thông của Unilever luôn song hành với cam kết trách nhiệm xã hội dài hạn và thực chất.
Khi tài chính không phải là rào cản duy nhất
Cần nhìn thẳng vào thực tế, dù độ che phủ rừng đã đạt 42%, ngành lâm nghiệp vẫn còn nhiều thách thức và khó khăn. Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, thách thức đầu tiên là tài chính. Chu kỳ sản xuất dài và khả năng thu hồi vốn chậm khiến việc huy động nguồn lực xã hội gặp khó, trong khi đầu tư cho nghiên cứu khoa học và tái tạo rừng chưa tương xứng với yêu cầu.
Song song đó là bài toán thiếu hụt nhân lực. Lực lượng kiểm lâm tuyến đầu phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt, hiểm trở, nhiều khó khăn dẫn đến tình trạng "chảy máu chất xám" và thiếu động lực bám nghề.
Ngành còn chịu áp lực lớn từ phát triển kinh tế - xã hội khi nhu cầu đô thị hóa, công nghiệp tạo ra xung đột gay gắt với mục tiêu giữ rừng. Công tác quản lý tại nhiều nơi còn lỏng lẻo, thiếu đồng bộ. Đặc biệt, tư duy ngắn hạn ưu tiên khai thác kinh tế tức thì vẫn lấn át nhận thức bảo tồn bền vững, cộng hưởng cùng tác động khốc liệt của biến đổi khí hậu gây thiệt hại hàng trăm nghìn ha rừng mỗi năm.
Dấu ấn 11.300 tỷ đồng và vai trò tiên phong của Unilever
Trong bối cảnh "bủa vây" bởi khó khăn đó, kết quả của Đề án 1 tỷ cây xanh quốc gia giai đoạn 2021-2025 nổi lên như một điểm sáng. Việt Nam đã trồng được 1,45 tỷ cây, vượt 45% kế hoạch. Đáng chú ý, trong tổng kinh phí 15,3 nghìn tỷ đồng, ngoài ngân sách nhà nước đóng vai trò vốn mồi, dòng vốn xã hội hóa ngày càng quan trọng hơn khi chiếm tới 77% (tương đương 11,3 nghìn tỷ đồng).
Unilever Việt Nam, với việc hoàn thành mục tiêu 1 triệu cây xanh trong giai đoạn đầu và tái cam kết thêm 1 triệu cây xanh cho giai đoạn 2026-2030, đang chứng minh vai trò tiên phong trong dòng chảy vốn này. Doanh nghiệp không chỉ góp phần giải quyết bài toán "đói vốn" mà còn đang tiến hành một mô hình quản trị để khắc phục các điểm yếu về quản lý và nhân lực.
Đánh giá về vai trò này tại sự kiện, ông Triệu Văn Lực, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm nhấn mạnh: "Đây là hoạt động thể hiện trách nhiệm xã hội đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ nguồn tài nguyên rừng của đất nước, vì môi trường sống của hôm nay và cho muôn đời sau. Mô hình này đảm bảo được tính thiết thực, hiệu quả và tiết kiệm, đóng góp trực tiếp vào thành quả chung 1,45 tỷ cây xanh mà cả nước đã đạt được".
Hiệu quả thực tế đã được chứng minh qua giai đoạn 1 (2021-2025): Hơn 1 triệu cây xanh do Unilever đóng góp đã được trồng tại 21 tỉnh thành và 12 vườn quốc gia, phủ xanh 473,3 ha rừng. Quan trọng hơn, chiến lược "đúng cây, đúng chỗ" đã giúp tỷ lệ cây sống tại các dự án trọng điểm như rừng ngập mặn Cà Mau hay rừng phòng hộ Quảng Trị đạt mức trên 99% - một con số ấn tượng so với các dự án trồng rừng thông thường.
Công nghệ hóa giải khó khăn địa hình: Từ Banh hạt giống đến Drone
Để hỗ trợ tái sinh các khu rừng của Việt Nam, Unilever vận hành mô hình hợp tác "tứ giác" chặt chẽ, nơi doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm kết nối: Chính quyền (kiến tạo pháp lý) - Nhà khoa học (tư vấn kỹ thuật) - Đơn vị thụ hưởng (quản lý trực tiếp) - Cộng đồng (tham gia hành động).
Trong đó, sự tham gia của giới khoa học giúp giải quyết bài toán minh bạch và kỹ thuật. Ông Phạm Văn Duẩn, Phó Viện trưởng Viện Sinh thái Rừng và Môi trường cho biết việc xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa để quản lý cây xanh là bước tiến quan trọng, giúp tính toán chính xác lượng hấp thụ carbon và tránh lãng phí nguồn lực.
Điểm đột phá nhất để khắc phục khó khăn về địa hình hiểm trở và an toàn lao động cho nhân lực trồng rừng chính là giải pháp công nghệ.
Đầu tiên là sự xuất hiện của những là Banh hạt giống (Seed balls) - công nghệ đã được ứng dụng thành công tại các nước phát triển. Ở Việt Nam, dưới sự tư vấn của các chuyên gia từ Đại học Nông Lâm TP.HCM và các vườn quốc gia, hạt giống cây bản địa được bọc trong lớp vỏ đất sét trộn mùn dinh dưỡng. Lớp vỏ này bảo vệ hạt khỏi côn trùng, nắng gắt (giải quyết vấn đề thời tiết khắc nghiệt) và cung cấp dưỡng chất ban đầu để hạt tự nảy mầm khi có mưa.
Tiếp nối giải pháp sinh học là bước tiến về thiết bị vận chuyển trong giai đoạn 2026-2030, khi Unilever tiến hành thử nghiệm dùng Drone (thiết bị bay không người lái) để rải banh hạt giống tại các vùng núi hiểm trở như Vườn Quốc gia Núi Chúa. Công nghệ này giải quyết bài toán thiếu nhân công cho các khu vực nguy hiểm, đưa hạt giống vào sâu trong vùng lõi mà không gây xâm lấn hệ sinh thái.
Nhờ những giải pháp này, các nguồn lực được phân bổ chính xác đến những "hệ sinh thái" trọng yếu. Bà Đinh Thị Lan Hương, Phó Giám đốc Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai chia sẻ rằng sự đồng hành của doanh nghiệp giúp đơn vị gìn giữ Vườn di sản ASEAN và bảo vệ nguồn nước đầu nguồn quan trọng cho cả vùng kinh tế trọng điểm Đông Nam Bộ.
Đầu tư vào nhận thức thế hệ tương lai: Chìa khóa xóa bỏ tư duy ngắn hạn
Cuối cùng, để giải quyết thách thức gốc rễ về nhận thức cộng đồng, Unilever chọn cách đầu tư vào thế hệ tương lai. Thay vì những khẩu hiệu tuyên truyền khô cứng, nhãn hàng OMO của Unilever đã triển khai mô hình giáo dục trải nghiệm (Edutainment).
Thông qua thông điệp "Làm điều hay, ngại gì lấm bẩn", chương trình khuyến khích Gen Z và Gen Alpha dũng cảm lấm bẩn để gieo triệu mầm xanh bảo vệ cánh rừng. Khi hàng nghìn bạn trẻ cùng tham gia tạo nên kỷ lục Guinness hay tự tay làm banh hạt giống tại các trạm "Gieo Lộc Rừng", bài học về bảo tồn đã trở thành trải nghiệm văn hóa sống động.
Đánh giá về hiệu quả của cách tiếp cận này, ông Trần Văn Tiếp - Giám đốc Vườn Quốc gia Núi Chúa – Phước Bình nhận định: "Hoạt động làm banh hạt giống và gieo hạt này hấp dẫn các bạn trẻ vì sự đơn giản và tính trải nghiệm vui hơn hẳn việc trồng cây truyền thống. Đối với du khách, việc tự tay ném đi các trái banh hạt giống không chỉ là niềm vui nhất thời, mà gieo vào lòng họ niềm tự hào rằng mình đã góp phần kiến tạo nên cánh rừng mai sau. Đó chính là cách giáo dục ý thức bảo vệ thiên nhiên tự nhiên và sâu sắc nhất".
Đây chính là khoản đầu tư cho "hạ tầng con người", nhằm xây dựng một thế hệ mới có tư duy xanh, biết đặt giá trị bền vững lên trên lợi ích ngắn hạn. Khi nhận thức thay đổi, áp lực xâm hại rừng sẽ giảm đi từ gốc, tạo nên lớp màn chắn bảo vệ vĩnh cửu cho môi trường Việt Nam trước biến đổi khí hậu.
Ánh Dương