Có những khoản nợ ban đầu tưởng chỉ cần cố gắng vài năm là xong, nhưng chỉ một biến cố xảy ra, mọi kế hoạch của một gia đình có thể đảo lộn hoàn toàn.
Tính toán bị đảo lộn
Chị Thơm kể lại: 4 năm trước, vợ chồng tôi quyết định mua một căn nhà nhỏ. Tiền tích cóp bao nhiêu năm vẫn thiếu nên chúng tôi phải vay thêm họ hàng 800 triệu. May mắn là người thân đều thương, người không lấy lãi, người chỉ lấy tượng trưng nên áp lực cũng không quá lớn.
Khi ấy, tổng thu nhập của hai vợ chồng khoảng 40 triệu/tháng. Tôi và Huy thống nhất mỗi tháng cố gắng để ra 20 triệu trả nợ, còn 20 triệu trang trải cuộc sống. Tính toán lúc đó rất đơn giản, nếu mọi thứ thuận lợi thì khoảng 4 năm sẽ trả hết.
2 năm đầu đúng là khá chật vật nhưng vẫn đi đúng kế hoạch. Cho đến một ngày Huy gặp tai nạn. Anh phải nằm viện một thời gian dài, tiền viện phí, thuốc men và các khoản phát sinh khiến số tiền dành dụm được nhanh chóng cạn đi. Xuất viện rồi, Huy cũng không thể tăng ca như trước. Công việc vẫn còn nhưng sức khỏe không cho phép anh làm nhiều giờ.
Ảnh minh họa
Thu nhập của gia đình từ khoảng 40 triệu/tháng giảm xuống. Có tháng hai vợ chồng chỉ kiếm được 25 triệu, tháng khá hơn thì khoảng 30 triệu. Trong khi đó, các khoản chi tiêu thiết yếu vẫn phải trả đều.
Thời gian cứ thế trôi qua. Đến nay đã 4 năm kể từ ngày vay tiền mua nhà, chúng tôi vẫn còn nợ hơn 300 triệu. Huy nhiều lần áy náy, bảo nếu không vì tai nạn thì có lẽ khoản nợ đã trả xong. Tôi chưa bao giờ trách anh, chuyện xảy ra chẳng ai muốn.
Điều tôi lo nhất bây giờ không phải là căn nhà hay khoản nợ 300 triệu, mà là làm sao để hai vợ chồng vừa trả được nợ, vừa không rơi vào cảnh kiệt sức vì phải cố kiếm tiền bằng mọi giá?
Giải pháp cho bài toán trả nợ
Với trường hợp của Thơm và Huy, điều quan trọng nhất là không đặt mục tiêu trả nợ quá cao khiến gia đình thiếu tiền sinh hoạt hoặc Huy phải làm việc quá sức.
Nếu thu nhập dao động 25–30 triệu/tháng, có thể chia theo hướng sau:
Chi phí thiết yếu: khoảng 15–17 triệu/tháng, gồm ăn uống, điện nước, xăng xe, học hành, các khoản bắt buộc.
Trả nợ: cố định khoảng 7–10 triệu/tháng.
Quỹ dự phòng: khoảng 1–2 triệu/tháng cho thuốc men, sửa chữa, việc đột xuất.
Nếu tháng nào thu nhập đạt 30 triệu, nên cố gắng đưa phần tiền vượt mức vào trả nợ thay vì nâng mức chi tiêu.
Ví dụ, nếu bình quân trả được 8 triệu/tháng, 300 triệu sẽ cần khoảng 37–38 tháng, khoảng 3 năm. Nếu có thêm tiền thưởng, thu nhập ngoài giờ hoặc những khoản bất thường, mỗi lần có thể dùng 70–80% để trả thẳng vào nợ thì thời gian sẽ được rút ngắn đáng kể.
Ảnh minh họa
1. Tạm thời sống theo mức thu nhập thấp nhất
Vì thu nhập không cố định, Thơm nên coi 25 triệu là mức thu nhập chuẩn để lập ngân sách, thay vì lấy 30 triệu làm căn cứ. Những tháng kiếm được 30 triệu thì 5 triệu chênh lệch được xem như tiền trả nợ thêm.
2. Cắt những khoản không tạo ra giá trị
Trong 2–3 năm tiếp theo, hai vợ chồng có thể hạn chế ăn ngoài, mua sắm theo cảm hứng, đổi điện thoại, mua đồ gia dụng chưa cần thiết, du lịch tốn kém hoặc các khoản trả góp mới.
Mục tiêu không phải sống kham khổ mãi, mà là hy sinh một giai đoạn để giải quyết khoản nợ lớn nhất.
3. Không vay khoản mới để trả khoản cũ
Đặc biệt với hoàn cảnh Huy vừa trải qua tai nạn, gia đình nên tránh vay tiêu dùng, thẻ tín dụng hoặc các khoản vay lãi cao để bù vào những tháng thiếu tiền.
Khoản nợ họ hàng hiện tại nếu không hoặc ít tính lãi vẫn là khoản nợ tương đối dễ kiểm soát.
4. Chia khoản nợ thành những mốc nhỏ
Thay vì nghĩ còn hơn 300 triệu và cảm thấy quá lớn, có thể chia thành các mục tiêu:
300 triệu → 250 triệu → 200 triệu → 150 triệu → 100 triệu → 50 triệu → hết nợ.
Mỗi lần giảm được 50 triệu, hai vợ chồng nên xem đó là một cột mốc để có thêm động lực.
5. Ưu tiên sức khỏe của Huy
Đây là điểm quan trọng nhất. Không nên vì muốn trả nợ nhanh mà Huy cố tăng ca quá sức, bởi nếu sức khỏe lại có vấn đề, chi phí phát sinh có thể khiến kế hoạch trả nợ bị đảo ngược.
Với hai vợ chồng, trả nợ chậm hơn một chút nhưng đều đặn vẫn tốt hơn trả thật nhanh rồi lại phải vay tiền vì một biến cố mới.
Nếu giữ được mức chi tiêu khoảng 15–17 triệu, đồng thời đều đặn dành 7–10 triệu/tháng cho khoản nợ, cộng thêm tiền phát sinh để trả thêm, khoản hơn 300 triệu hoàn toàn có thể được xử lý từng bước mà không cần ép gia đình vào một cuộc sống quá căng thẳng.
Ngọc Thương