Vì sao bàn tay Doraemon tròn vo mà vẫn cầm được bảo bối?

Doraemon là bộ truyện tranh nổi tiếng của tác giả Fujiko F. Fujio, được yêu thích ở nhiều nước suốt nhiều thế hệ. Truyện kể về chú mèo máy đến từ thế kỷ 22, được gửi về quá khứ để giúp đỡ cậu bé hậu đậu Nobita. Món đồ làm nên tên tuổi của Doraemon chính là chiếc túi thần kỳ trước bụng, nơi lấy ra đủ loại bảo bối kỳ diệu.

Có một chi tiết mà ít ai để ý, nhưng nghĩ kỹ thì khá khó hiểu. Bàn tay Doraemon chỉ là hai quả cầu trắng nhỏ, không có ngón, cũng không có vân tay. Vậy mà mèo ú vẫn thò vào túi lấy bảo bối, cầm bánh dorayaki ăn ngon lành, thậm chí còn nắm được cả bút.

Đôi tay tròn ấy cũng gây ra không ít chuyện dở khóc dở cười. Điển hình là mỗi lần chơi oẳn tù tì với Nobita, Doraemon chỉ ra được mỗi nắm đấm. Nghĩa là bàn tay mèo ú không thể xòe ra hay tạo hình cái kéo. Thế nhưng lúc cần thì Doraemon vẫn làm được rất nhiều việc khéo léo.

Điều thú vị là các kỹ sư ngoài đời thật cũng từng đặt đúng câu hỏi đó rồi đi tìm lời giải. Nhóm của phó giáo sư Tadakuma Kenjiro tại Đại học Tohoku (Nhật Bản) đã chế tạo một bàn tay robot mềm, đến mức báo chí Nhật gọi vui là "bàn tay Doraemon". Nhìn bên ngoài, bàn tay này cũng chỉ là một khối tròn trịa, không có ngón.

Bí quyết nằm ở lớp màng cao su bên trong có chứa bột cà phê xay. Khi chưa nắm vật gì, đám bột này mềm như chất lỏng nên bàn tay có thể biến dạng, ôm sát lấy vật cần cầm. Đến khi hút không khí ra, bột bị nén chặt lại, cứng như chất rắn và giữ vật rất chắc. Hiện tượng này được gọi là chuyển pha kẹt (jamming transition) và chỉ cần những nguyên liệu quen thuộc như bột cà phê hay gạo trắng là có thể tạo ra.

Các con số của nhóm nghiên cứu khá ấn tượng. Bàn tay biến dạng chỉ với lực khoảng 3 newton. Nhưng sau khi đã nắm, nó chịu được lực 30 newton mà không đổi hình, nghĩa là độ mềm và độ cứng chênh nhau hơn mười lần. Trong thử nghiệm, bàn tay nhấc được một vật nặng 1,3 kg và còn bấm được nút nhấn của tủ điện. Loại robot này được kỳ vọng sẽ hữu ích trong cứu hộ thiên tai, nơi người điều khiển không thể biết trước mình phải cầm thứ gì.

Tất nhiên, bảo bối của chú mèo máy đến từ thế kỷ 22 nên chẳng ai bắt Doraemon phải giải thích bằng bột cà phê. Nhưng ít nhất, một bàn tay tròn vo mà cầm được mọi thứ không còn là điều hoàn toàn phi lý. Có khi nhiều năm nữa, robot trong đời thực sẽ có đôi tay giống hệt Doraemon cho xem!

Thiên An