Nước vo gạo thường bị bỏ đi sau mỗi lần nấu cơm. Tuy nhiên, nhiều người vẫn giữ lại để rửa rau, tưới cây, chăm sóc da hoặc tóc loại nước này chứa nhiều dưỡng chất. Đó thực sự là lý do chúng ta không nên lãng phí. Tuy nhiên cũng cần hiểu cho đúng.
Nước vo gạo chứa gì?
Khi vo gạo, một phần tinh bột, protein, vitamin và các hợp chất khác trên bề mặt hạt gạo hòa vào nước. Thành phần cụ thể phụ thuộc vào loại gạo, mức độ xay xát và số lần vo.
Nước vo gạo vì thế có màu trắng đục, chủ yếu do các hạt tinh bột rất nhỏ phân tán trong nước.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng nước vo gạo là một loại "nước dinh dưỡng" có thể thay thế thực phẩm. Phần lớn dưỡng chất quan trọng của gạo vẫn nằm trong hạt gạo và được cung cấp khi chúng ta ăn cơm.
Có thể tận dụng nước vo gạo để làm gì?
Tưới cây
Nước vo gạo có chứa tinh bột và một lượng nhỏ chất dinh dưỡng nên có thể tận dụng để tưới một số loại cây.
Tuy nhiên, không nên đổ trực tiếp nước vo gạo quá nhiều hoặc quá thường xuyên vào chậu cây. Nước chứa nhiều chất hữu cơ khi để lâu có thể lên men, có mùi và tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển.
Nếu muốn sử dụng, nên dùng nước vo gạo mới và tưới với lượng vừa phải.
Làm sạch một số dụng cụ nhà bếp
Nước vo gạo thường được dùng theo kinh nghiệm dân gian để rửa một số loại dụng cụ, chẳng hạn khử bớt mùi hoặc làm sạch các bề mặt có dầu mỡ nhẹ.
Nguyên nhân có thể liên quan đến tinh bột và các thành phần hòa tan trong nước vo gạo. Tuy nhiên, với các dụng cụ cần vệ sinh kỹ để đảm bảo an toàn thực phẩm, nước vo gạo không thể thay thế nước rửa chuyên dụng.
Chăm sóc da
Một trong những công dụng được nhắc đến nhiều nhất của nước vo gạo là dùng để rửa mặt hoặc làm nguyên liệu chăm sóc da.
Nước vo gạo có chứa tinh bột và một số hợp chất có khả năng chống oxy hóa. Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và sản phẩm chăm sóc da có thành phần chiết xuất từ gạo cho thấy tiềm năng hỗ trợ hàng rào bảo vệ da.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa nước vo gạo tại nhà có thể làm trắng da, trị nám hay điều trị mụn.
Đặc biệt, nước vo gạo tự để ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài có thể bị nhiễm vi sinh vật. Việc sử dụng lên da, nhất là vùng da đang tổn thương hoặc nhạy cảm, có thể gây kích ứng.
Chăm sóc tóc
Nước vo gạo cũng được nhiều người sử dụng như một loại nước xả tóc tự nhiên.
Tinh bột trong nước vo gạo có thể tạo cảm giác tóc mềm, trơn hơn sau khi sử dụng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học về khả năng giúp tóc mọc nhanh, giảm rụng tóc hay phục hồi tóc hư tổn của nước vo gạo đến nay còn hạn chế. Vì vậy, không nên xem nước vo gạo như một phương pháp điều trị rụng tóc.
Có nên uống nước vo gạo?
Đây là điều cần đặc biệt lưu ý.
Nhiều người cho rằng nước vo gạo chứa vitamin và khoáng chất nên có thể uống để bổ sung dinh dưỡng. Tuy nhiên, nước vo gạo không phải nguồn cung cấp dinh dưỡng đáng kể và không có lý do để dùng thay nước uống thông thường.
Hơn nữa, gạo trước khi nấu có thể chứa bụi bẩn, tạp chất hoặc vi sinh vật từ quá trình thu hoạch, vận chuyển và bảo quản. Vì vậy, nước vo gạo chưa được đun sôi không nên sử dụng như một loại nước uống.
Nước vo gạo để qua đêm có dùng được không?
Không nên tùy tiện giữ nước vo gạo ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài.
Sau khi vo, nước gạo chứa tinh bột và các chất hữu cơ, là môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển. Khi để lâu, nước có thể có mùi chua, nổi bọt hoặc thay đổi màu sắc.
Nếu muốn tận dụng nước vo gạo, tốt nhất nên sử dụng ngay thay vì để nhiều giờ ở nhiệt độ phòng. Đặc biệt, không nên dùng nước đã có dấu hiệu biến đổi để rửa mặt, chăm sóc tóc hay sử dụng trong ăn uống.
Nước vo gạo không phải "thần dược"
Nước vo gạo có thể được tận dụng cho một số mục đích sinh hoạt và làm đẹp theo kinh nghiệm. Tuy nhiên, nhiều công dụng được lan truyền trên mạng như làm trắng da, trị nám, trị mụn, kích thích mọc tóc hay chữa bệnh chưa có đủ bằng chứng để khẳng định.
Điều quan trọng là không nên đánh đồng nước vo gạo với các sản phẩm chiết xuất từ gạo đã được nghiên cứu và kiểm soát thành phần.
Nếu dùng nước vo gạo để chăm sóc da hoặc tóc, nên thử trước trên một vùng da nhỏ. Người có làn da nhạy cảm, đang mắc bệnh da liễu hoặc có vết thương hở càng không nên tự ý sử dụng các nguyên liệu chưa được kiểm soát vệ sinh.
(Ảnh minh hoạ: Internet)
Tuấn Khang