Pay Yourself First - "Trả tiền cho chính mình" nghĩa là gì?
Nghe có vẻ lạ, nhưng cách làm này khá đơn giản. Khi nhận lương, thay vì xem toàn bộ số tiền là ngân sách để chi tiêu rồi cuối tháng mới tiết kiệm phần còn lại, bạn dành một khoản cố định cho tiết kiệm ngay từ đầu.
Ví dụ, một người nhận 20 triệu đồng mỗi tháng và đặt mục tiêu tiết kiệm 4 triệu đồng. Ngay khi lương về, 4 triệu được chuyển sang tài khoản tiết kiệm. 16 triệu đồng còn lại mới là ngân sách cho tiền nhà, ăn uống, đi lại, mua sắm và những khoản chi khác.
Đó chính là Pay Yourself First: tương lai của bạn được "thanh toán" trước, thay vì chỉ nhận phần tiền còn lại sau một tháng chi tiêu.
Nguyên tắc này dựa trên một điều khá thực tế: nếu tiền vẫn nằm trong tài khoản và có thể tiêu, chúng ta thường sẽ tìm ra cách để tiêu nó. Vì vậy, thay vì cố gắng kiểm soát hàng chục khoản chi nhỏ trong suốt một tháng, cách này thay đổi ngay điểm bắt đầu: tách tiền tiết kiệm trước, rồi mới quyết định mình có thể chi bao nhiêu.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Vì sao chờ cuối tháng mới tiết kiệm thường khó hiệu quả?
Giả sử bạn nhận 20 triệu đồng và tự nhủ cuối tháng sẽ để dành 4 triệu.
Trong tháng đó, bạn vẫn có 20 triệu đồng trong tài khoản. Một bữa ăn đắt hơn một chút không có vẻ quá đáng. Một món đồ vài trăm nghìn cũng không phải vấn đề. Thêm vài lần gọi đồ ăn, cà phê, mua sắm hoặc những khoản phát sinh, số tiền cứ giảm dần mà không có một khoản nào thực sự được "khóa" lại. Đến cuối tháng, mục tiêu 4 triệu đồng có thể biến thành 1 triệu, 500.000 đồng hoặc thậm chí bằng 0.
Đây không hẳn là câu chuyện của việc thiếu kỷ luật. Cách sắp xếp tiền cũng ảnh hưởng đến cách chúng ta tiêu tiền.
Pay Yourself First giải quyết vấn đề này bằng cách đưa khoản tiết kiệm lên trước các khoản chi không bắt buộc. Khi tiền đã được tách ra, bạn sẽ tự nhiên điều chỉnh mức chi tiêu theo số tiền còn lại.
Nếu muốn tiết kiệm đều đặn, việc này còn có thể được tự động hóa. Một khoản tiền được chuyển sang tài khoản tiết kiệm ngay sau ngày nhận lương sẽ giúp bạn không phải đưa ra cùng một quyết định mỗi tháng: "Tháng này có nên tiết kiệm không?"
Không phải cứ nhận lương là chuyển càng nhiều càng tốt
Pay Yourself First không có nghĩa là ép mình tiết kiệm một tỷ lệ cố định bất kể hoàn cảnh.
Khoản tiền dành cho tiết kiệm vẫn phải phù hợp với thu nhập, chi phí thiết yếu, các khoản nợ và những mục tiêu tài chính khác. Nếu đặt mức quá cao khiến cuối tháng luôn thiếu tiền, phải dùng thẻ tín dụng hoặc rút ngược tiền tiết kiệm ra, kế hoạch đó khó duy trì lâu dài.
Quan trọng hơn, cũng nên phân biệt tiền tiết kiệm cho mục tiêu dài hạn với khoản tiền cần dùng trong thời gian ngắn. Không nên chuyển toàn bộ số tiền còn lại sang tiết kiệm chỉ vì muốn "tiết kiệm càng nhiều càng tốt", rồi lại phải rút ra khi có một khoản chi bất ngờ.
Cách đơn giản nhất là xác định trước một khoản có thể duy trì đều đặn mỗi tháng, chuyển khoản đó ngay khi nhận lương và coi phần còn lại là ngân sách để sống trong tháng.
Điều thay đổi không phải số tiền, mà là thứ tự ưu tiên
Điểm đáng chú ý của Pay Yourself First không nằm ở việc nó giúp một người kiếm thêm tiền. Nó chỉ thay đổi thứ tự sử dụng khoản tiền đang có: tiết kiệm trước, chi tiêu sau.
Với cách cũ, số tiền tiết kiệm phụ thuộc vào việc tháng đó bạn đã tiêu bao nhiêu. Với cách mới, mức tiết kiệm được xác định trước, còn chi tiêu sẽ được điều chỉnh theo số tiền còn lại.
Đó cũng là lý do một người không cần chờ đến khi có mức lương thật cao mới bắt đầu áp dụng. Một khoản nhỏ nhưng được chuyển đều đặn mỗi tháng có thể quan trọng hơn một khoản lớn chỉ xuất hiện vào những tháng "còn dư".
Sau cùng, quản lý tài chính cá nhân không chỉ là chuyện kiếm được bao nhiêu và tiêu bao nhiêu, mà còn là quyết định khoản tiền nào nên được giữ lại trước. Khi biến tiết kiệm thành việc xảy ra ngay sau ngày nhận lương, thay vì một việc "nếu cuối tháng còn tiền", bạn đang biến một mục tiêu tài chính thành một thói quen.
Hà Nguyên