Có một thời gian, khi làm bếp mới, nhiều người gần như mặc định phải đóng tủ trên cao sát trần. Lý do nghe rất hợp lý: khoảng trống phía trên tủ nếu bỏ không sẽ bám bụi, còn đóng kín lại thì vừa đẹp vừa có thêm diện tích cất đồ.
Đặc biệt với những căn hộ nhỏ, từng centimet lưu trữ đều được xem là quý giá. Một hàng tủ kéo dài từ mặt bàn lên tận trần vì thế rất dễ tạo cảm giác "không phí chỗ nào".
Thế nhưng, vấn đề của căn bếp không chỉ nằm ở việc có bao nhiêu chỗ chứa, mà quan trọng hơn là bao nhiêu chỗ chứa thực sự được sử dụng thuận tiện mỗi ngày.
Sau một thời gian sống cùng hệ tủ kịch trần, nhiều gia đình mới nhận ra 5 bất tiện dưới đây.
1. Phần tủ trên cùng thường trở thành "kho lưu trữ quên lãng"
Chiều cao phổ biến của trần căn hộ hiện nay thường khoảng 2,6–2,8m. Trong khi đó, một người trưởng thành chỉ có thể thuận tiện lấy đồ ở độ cao khoảng 1,8–2m.
Điều đó đồng nghĩa với việc những ngăn tủ nằm sát trần gần như không thể sử dụng thường xuyên nếu không kê ghế hoặc dùng thang nhỏ.
Ban đầu, gia chủ thường nghĩ: "Đồ ít dùng thì để lên trên".
Nhưng sau vài năm, khu vực này rất dễ trở thành nơi chứa đủ thứ: hộp bánh cũ, nồi ít dùng, máy xay đã lâu không động đến, bộ bát chỉ dùng dịp Tết, túi giấy, bình giữ nhiệt dự phòng hay những món đồ "biết đâu sau này cần".
Khi mỗi lần lấy đồ đều phải kê ghế, tâm lý phổ biến sẽ là đã cất lên thì rất ít khi lấy xuống.
Kết quả là căn bếp có nhiều tủ hơn nhưng chưa chắc sống gọn hơn.
2. Tủ càng cao, việc lấy đồ càng bất tiện và tiềm ẩn rủi ro
Một chiếc nồi áp suất, máy làm bánh hay bộ bát đĩa đặt ở ngăn trên cùng có thể không nhẹ.
Muốn lấy xuống, người dùng phải đứng lên ghế, với tay, đồng thời giữ thăng bằng và đỡ đồ vật.
Đối với người trẻ, điều này đã bất tiện. Với gia đình có người trung niên hoặc lớn tuổi, đây còn là vấn đề an toàn.
Một nguyên tắc khá thực tế khi bố trí bếp là: đồ dùng càng thường xuyên thì càng phải nằm trong vùng với tay tự nhiên.
Ví dụ:
| Tần suất sử dụng | Vị trí phù hợp |
| Dùng mỗi ngày | Ngăn kéo dưới mặt bàn, tủ ngang tầm tay |
| Dùng vài lần/tuần | Tủ trên thấp |
| Dùng vài lần/tháng | Ngăn cao |
| Gần như không dùng | Nên cân nhắc có cần giữ lại hay không |
Nếu phải xây thêm cả một hàng tủ sát trần chỉ để chứa nhóm đồ cuối cùng, có lẽ câu hỏi cần đặt ra không phải là "làm thêm bao nhiêu tủ", mà là có đang giữ quá nhiều đồ hay không.
3. Tủ trên kín đặc khiến căn bếp nhỏ có cảm giác nặng và chật hơn
Một nhược điểm khác thường chỉ nhận ra sau khi hoàn thiện là yếu tố thị giác.
Hãy tưởng tượng một căn bếp rộng khoảng 6–8m² nhưng cả hai mặt tường đều phủ kín hệ tủ từ bàn bếp lên đến sát trần.
Không gian lưu trữ chắc chắn nhiều, nhưng cảm giác nhìn vào rất dễ bị "nặng đầu".
Đặc biệt với bếp thiếu cửa sổ hoặc ánh sáng tự nhiên yếu, các mảng tủ lớn có thể khiến căn phòng trông thấp và bí hơn diện tích thực tế.
Vì vậy, nhiều thiết kế bếp gần đây bắt đầu giảm bớt tủ trên. Có căn chỉ làm tủ một bên, có căn kết hợp tủ thấp với kệ mở, có căn chỉ bố trí một cụm tủ cao dành cho tủ lạnh và thiết bị.
Không gian trống trên tường giúp căn bếp có khoảng thở, sáng và nhẹ hơn đáng kể.
4. Làm nhiều tủ chưa chắc giúp bếp gọn nếu cách lưu trữ không hợp lý
Đây là một hiểu lầm khá phổ biến: nhà bừa vì thiếu tủ. Trên thực tế, nhiều căn bếp có rất nhiều tủ nhưng vẫn lộn xộn.
Nguyên nhân nằm ở cách thiết kế khoang tủ.
Một chiếc tủ sâu 60cm nhưng chỉ có một đợt ngang có thể chứa rất nhiều đồ, song món nằm phía sau gần như biến mất khỏi tầm mắt.
Ngược lại, những hệ ngăn kéo sâu 30–40cm nhưng chia rõ công năng lại có thể sử dụng hiệu quả hơn rất nhiều.
Ví dụ, thay vì tăng thêm một hàng tủ sát trần, gia đình có thể ưu tiên:
- ngăn kéo lớn cho xoong nồi;
- khay riêng cho dao, thìa, dụng cụ nấu;
- ngăn kéo đứng cho chai lọ;
- tủ góc có phụ kiện kéo;
- khoang riêng cho máy gia dụng nhỏ.
Khả năng lưu trữ lúc này không nằm ở chiều cao của chiếc tủ, mà nằm ở việc mỗi món đồ có một vị trí dễ nhìn, dễ lấy và dễ cất lại hay không.
5. Chi phí làm tủ kịch trần có thể tăng đáng kể nhưng giá trị sử dụng không tăng tương ứng
Tủ càng cao đồng nghĩa với nhiều vật liệu hơn, thêm cánh tủ, phụ kiện và công lắp đặt.
Nếu phần trên chỉ được mở vài lần mỗi năm, số tiền bỏ ra cho diện tích lưu trữ này có thể không thực sự hiệu quả.
Một căn bếp sử dụng tốt không nhất thiết phải phủ kín mọi bức tường bằng tủ.
Trong nhiều trường hợp, ngân sách đó có thể đáng để chuyển sang những phần ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm hàng ngày như bản lề tốt hơn, ray ngăn kéo chịu lực, mặt bàn bền hơn, hệ thống chiếu sáng dưới tủ hay thiết bị hút mùi hiệu quả.
Nói cách khác, đầu tư vào phần sử dụng mỗi ngày thường đáng tiền hơn đầu tư vào phần chỉ để "cho đủ thiết kế".
Vậy có nên bỏ hoàn toàn tủ bếp kịch trần?
Không hẳn.
Tủ kịch trần vẫn có lợi thế rõ ràng trong một số trường hợp, đặc biệt với căn hộ nhỏ, ít kho chứa hoặc gia đình thực sự có nhiều đồ cần lưu trữ.
Ngoài ra, việc đóng kín phần sát trần cũng giúp tránh khoảng trống phía trên tủ bám dầu mỡ và bụi – một khu vực vốn khá khó vệ sinh.
Điều quan trọng là không nên mặc định tủ càng nhiều càng tốt.
Một giải pháp cân bằng đang được nhiều gia đình lựa chọn là chỉ làm một cụm tủ cao kịch trần ở khu vực tủ lạnh hoặc kho thực phẩm, trong khi những khu vực còn lại sử dụng tủ trên thấp hơn.
Nhờ vậy, căn bếp vẫn có đủ chỗ chứa nhưng không bị bao phủ bởi những mảng tủ lớn.
Xu hướng mới: Bếp ít tủ hơn nhưng lưu trữ thông minh hơn
Nếu trước đây thiết kế bếp thường xoay quanh câu hỏi "làm sao nhét được nhiều tủ nhất", thì ngày nay câu hỏi đang thay đổi thành: làm sao để những thứ cần dùng luôn nằm đúng nơi cần dùng.
Một căn bếp có thể ít tủ hơn nhưng vẫn gọn nếu gia chủ kiểm soát tốt lượng đồ và tổ chức không gian hợp lý.
Nồi đặt gần bếp nấu, bát đĩa gần máy rửa hoặc bồn rửa, gia vị nằm trong ngăn kéo ngay dưới khu vực sơ chế, đồ ít dùng gom về một khoang riêng.
Khi luồng sử dụng hợp lý, người nấu không phải mở năm chiếc tủ để tìm một món đồ.
Đó cũng là lý do ngày càng nhiều căn bếp hiện đại bắt đầu bỏ bớt những hàng tủ trên kín đặc, thay vào đó là ngăn kéo lớn, tủ cao tập trung, kệ mở vừa phải hoặc đơn giản là để lại một khoảng tường trống.
Sau cùng, một căn bếp dễ sống không phải căn bếp có nhiều chỗ để đồ nhất, mà là căn bếp khiến người sử dụng ít phải với tay, ít phải tìm đồ và ít phải tích trữ những thứ mình gần như không dùng đến.
Thảo Nguyễn