Khoảnh khắc tiền thưởng Tết về tài khoản thường đi kèm một cảm giác rất dễ chịu: nhẹ người, yên tâm và có phần tự tin hơn về tài chính. Nhưng cũng chính khoảnh khắc đó là lúc nhiều người đưa ra những quyết định chi tiêu vội vàng nhất trong năm. Vì vậy, việc đầu tiên nên làm khi nhận thưởng Tết không phải là mua sắm, du lịch hay đầu tư, mà là dừng lại để nhìn thẳng vào bức tranh tài chính của chính mình sau Tết.
Thưởng Tết không giống lương tháng. Đây là khoản tiền hiếm hoi, không lặp lại đều đặn, nên rất dễ bị nhầm thành tiền “dư”. Khi chưa kịp hiểu rõ các khoản chi đang chờ phía trước, nhiều người đã mặc định mình đang có thêm tiền để xài. Trong khi thực tế, sau Tết là thời điểm chi phí quay lại đầy đủ: tiền nhà, sinh hoạt, học phí, nợ thẻ, cùng hàng loạt khoản phát sinh mà dịp Tết vừa rồi có thể đã bị trì hoãn.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Việc đầu tiên cần làm với tiền thưởng Tết là liệt kê nhanh những khoản chắc chắn sẽ phải chi trong 1-3 tháng tới. Không cần bảng tính phức tạp, chỉ cần đủ rõ để biết: nếu không động đến tiền thưởng, thu nhập hàng tháng có đủ gánh không. Với rất nhiều người, câu trả lời là không. Và khi đó, tiền thưởng Tết thực chất đang đóng vai trò là “đệm an toàn” cho giai đoạn sau Tết, chứ không phải tiền để tiêu ngay.
Sau khi nhìn rõ bức tranh này, bước tiếp theo nên làm là tách tiền thưởng ra khỏi tài khoản chi tiêu hàng ngày. Việc để tiền thưởng chung với tiền sinh hoạt khiến cảm giác “mình có nhiều tiền” kéo dài không cần thiết và dẫn đến chi tiêu vượt tay. Khi tiền đã được tách riêng, các quyết định chi tiêu thường chậm lại và tỉnh táo hơn.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Một nguyên tắc đơn giản nhưng hiệu quả là chia tiền thưởng thành ba phần rõ ràng: phần cho các khoản bắt buộc như nợ, tiền nhà, chi phí cố định; phần để dành không động tới; và phần nhỏ dành cho việc tự thưởng bản thân. Việc cho phép mình tiêu một phần tiền thưởng có kiểm soát giúp tránh được hai thái cực: hoặc xài quá tay, hoặc quá khắt khe rồi cuối cùng vẫn tiêu bù.
Điều quan trọng không kém là trì hoãn những quyết định lớn. Thưởng Tết thường đến đúng lúc nghỉ ngơi, ăn uống, tụ họp - khi con người dễ phấn khích nhất. Những quyết định dùng quá 30% tiền thưởng cho mua sắm, đầu tư hay nâng cấp tài sản nên được để sau Tết ít nhất một tuần. Nếu khi quay lại nhịp sống bình thường vẫn thấy hợp lý, lúc đó chi cũng chưa muộn.
Nói ngắn gọn, việc đầu tiên nên làm khi nhận thưởng Tết là coi đây không phải tiền thưởng, mà là tiền giúp mình sống ổn sau Tết. Khi hiểu rõ vai trò thật sự của khoản tiền này, những quyết định chi tiêu phía sau sẽ tự nhiên bớt sai hơn rất nhiều.
Hà Nguyên